Sinema ve hayat Hayatta duygularımızı her zaman dile getiremeyiz; çoğu zaman susarız, bekleriz, uzaklara dalarız. Ne yapacağımızı bilemeyiz. Sinema, bu suskunluğu anlatmanın yollarını bizden çok daha önce keşfetmiş durumda. Duygunun dilini çözmek basit değil. Ama anlatmayı denemek her yönetmene göre biraz da başka. Bergman sineması duyguyu saklamaz, aksine kamerayı yüzünüze o kadar yaklaştırır ki kaçacak yer kalmaz. Onun karakterleri Tanrı’nın sessizliğiyle, ölümle ve birbirleriyle hesaplaşırken izleyici de kendi iç sesiyle baş başa kalır. Bergman’da yağmur yağmasına gerek yoktur, çünkü fırtına zaten insanın içindedir. Onu izlemek, aynaya uzun süre bakmak gibi; rahatsız edici ama vazgeçilmez bir bağımlılığa dönüşür. Gelelim, Burton’a. Duyguyu…
Yazar: berfinnazuzar
Directed by me
Unuttuğumuz bir şeyleri hatırlamayı özlemiş olabilir miyiz? 2000’ler romantik komedilerin altın çağıydı. Hafta sonu öğleden sonraları televizyonda denk geldiğimiz, kaçıncı kez izlediğimizi saymayı bıraktığımız, replikleri ezbere bildiğimiz o filmler… Havaalanında son anda yakalanan aşklar, yağmur altında yapılan itiraflar, yanlış anlaşılmalarla dolu ama sonunda her şeyin yerine oturduğu hikâyeler. Bir anda bir şey oldu ve sanki bir daha onları uzun bir süre göremedik. Kült olmaya aday bir şeyi aramayı bırakın içimizi ısıtacak bir filme bile rastlayamadık. Belli ki yıllar geçtikçe milenyum çağının hayatımızdan götürdüğü tek şey filtresiz, rengârenk Burger King fotoğrafları olmadı. Bir de o hafiflik gitti. Şöyle bir etrafınıza bakın:…
Hayatımın son altı ayını, dünyanın refah düzeyi en yüksek ülkeleri arasında yer alan Kuzey Avrupa’da geçirdim. Ekonomi, sağlık, çevrecilik, hayvan hakları ve şiddetin %1 in altında olmasıyla bilinen bu ülkeleri deneyimleme fırsatım oldu. Başlayabileceğim en güzel nokta: güven içinde yaşadığımı hissetmek oldu evet. Ama biraz daha derinleşirsek aslında bu ülkelerin çok da olmak istedikleri rolü başaramadıklarını gözlemledim. Bize sunulan örneklerde Finlandiya gözümde öyle bir hal almış ki, belki de basit şeyleri taktım ama gelin sizinle de paylaşayım. Öncelikli olarak hala sindiremediğim bir şey: hayvan haklarına bu kadar saygı duyan bir ülkede dört ya da beş insandan birinin sahiplendiği(?) köpeğin laboratuvar…
Uzun süredir başka bir ülkenin yabancısıydım. O yüzden buralara uğramak biraz zaman aldı. Gittiğim yerde misafirliğimin çok sıcak geçtiğini söyleyebilirim. Nereden başlayacağımı bilemiyorum. Avrupa’da birçok ülkede bulundum ancak ilk kez bir yerde bu kadar uzun süre kalmayı deneyimledim. Buna cesaretim olup olmadığını anlamak uzun zamanımı aldı. Ve işte şimdi o altı haftanın sonunda geriye dönüp baktığımda boş bir cüzdan, dolu bir galeri hafızası ve kalbimde yeni insanlar görüyorum. Her şey sahile yakın asansörü bozuk küçük daireme yerleşmemle başladı. Kırmızı bavulum ve benim için biraz zor bir yolculuk da olsa arkadaşlarım sayesinde ilk günden evimi tanımaya başladım. Sayısız mailler sonucu beni…
There Will Be Blood 15 dakikalık sessiz bir sekans. Sözcüklerle değil eylemlerle içine girmeye başladığımız bir dünya. Peki ya Anderson bize şu soruyu sorarsa: Bir canavar ne zaman canavar değildir? Cevap çok zor değil. Tabi ki onu sevdiğinizde. Daniel bizim için bu sessiz canavarı eylemlerle konuşturarak perdeyi açıyor. Sevgimizi ve saygımızı kazandığı kesin. Peki ya vagondan indikten sonra? Hırs ve gücün, Amerikan kapitalizminin gösterişçisi olduğu bu dünyada yalnızlığı benimsemiş ve başka başarılara tahammülü olmayan bu adamın, çabası uğruna çıktığı yolculuk ve neleri göz aldığını gösteren gerçek bir western draması. “There will be blood” Bir maden kazasında kaybettiği işçisinin bebeğini sepetten…
Ya şehre bir yabancı gelir, ya da uzun bir yolculuğa çıkarsınız. İnsan hayatı kendini rutine bindirirken, düzenli döngülerin içinde yaşadığını ve bunun olması gereken olduğunu söyler. Çoğu yalnız insan, 24 saate bölünmüş pastalarında ilişki dilimlerinin açlığından şikayet eder. Bazı insanlarsa işsizlikten veya sevmedikleri işlerin parçası olmaktan, o 24 saati ne kadar hızlı yerse o kadar çabuk atlatacağını sanır. Bunalımlar ve hayatta bir anlam bulamama olguları böyle filizlenir. İnsan tek düze hayatından şikayet ettikçe yeni şeyler deneme korkaklığı veya fazla uç cesaretleriyle adımlar atmaya başlar. Bir taraf rutinin konforunu bırakmaktan korktuğu için kaybederken diğer taraf 24 saatlik pastaları artık fırından çıkmasını…
Hayattaki en büyük sınavım her zaman herkese yeterli gelmek zorunda olduğumu sanmam olmuştur. Hayatın benden almasına izin verdiğim tek şeyse yaşama sevincim. İyileştirirken iyi kalabilmek çok zordur. Dağıtmak istediğiniz yerleri toplamak zorunda kalmak, orada sakin bir kabullenişi üstlenmekten daha çok cesaret ister. Ve en önemlisi acılar sizi güçlendirmez, duygularınızı köreltir. Bugün olabildiğim versiyonumun çok farklı halleriyle tanıştım. Tutku dolu olanı en özlediğim olmuştur hep. Çünkü o halimin öyle derin bağları ve kaybetme korkusu vardı ki uğruna en yükseklerde davranabilirdi. Çoğu insan anlamaz, inanmaz ama duygularınızı yüksek yaşayabilmek duygusal olarak ulaşılmaz olmaktan daha hayatta bağlayıcıdır. İkisini de yaşamadan aradaki farkı anlayamazsınız.…
Hepimiz içimizde bir yerde Nolan hayranıyız. Peki Nolan neyin hayranı? Uzun süre bu sorunun cevabının “zaman” olduğunu düşünmüştüm. Çoğu filminde zaman kavramını çok katmanlı ve çok boyutlu ele aldığı öyküleriyle kafamızı karıştırıyordu. Şimdiyse sorunun cevabının “geri alınamayan kayıplar” olduğuna karar verdim. Nolan’ın filmlerinde aşk neden sürekli ulaşılamaz bir konumda? Dahi bir yönetmenin her filminde başrol erkek oyuncunun karısını veya sevgilisini dönülemeyen ya da varılamayan noktalara yerleştirmesinin tesadüf olmadığını düşünüyorum. Çünkü Nolan için asıl mesafe, kilometrelerle değil, zamanla ölçülüyor. Genelde eşlerinin ölümüyle başlayan bu hikâyeler, bazen rüyalarda, bazen farklı boyutlarda, bazen hatıralarda karşımıza çıkıyor; en sonuncusunda ise tüm filme konu olan…
KEFERNAHUM (2019) Herkes anne baba olabilir mi? Hepimiz bu soruya çok basit bir yerden “hayır” diyebiliriz. Ama gerçekten düşündüğümüzde bu cevabı kendimizi onların yerine koyarak mı veriyoruz, yoksa kendi anne babalarımızdan gördüklerimiz üzerinden mi? Belki de sağlıklı aile ilişkileri içinde büyümüş insanların bu soruya verdiği cevap, tamamen tanık oldukları hayatlardan besleniyordur. Ama tüm bunların dışında, bir çocuğun bu soruya “hayır” diyebilmesinin ağırlığından bahsetmek istiyorum. Kefernahum, tam da bu acı gerçeği iki saatlik bir filme sığdıran bir eser. Lübnan’da geçen hikâye; yoksulluğun, eğitimsizliğin, çocuk işçiliğinin ve çocuk yaşta evliliklerin içinde büyümek zorunda kalan bir çocuğun hayatta kalma mücadelesini anlatıyor. İmkânları olmayan…
Sanat için sanat mı, toplum için sanat mı? Uzun süredir kendimi “sanat için sanat mı, toplum için sanat mı?” karmaşasının içinde buluyorum. Bir sanatçı olarak içinde bulunduğum en komplike alanlardan biri tam da burası. Mesela sanat filmlerinde çoğu zaman olması gereken değil, olan anlatılır ya; acaba bu yüzden mi çok tutmaz, kültleşmezler? Bize sunulan mutlu sonlar ya da aklımızdan çıkmayacak kadar travmatize olduğumuz mutsuz sonlar yoksa, onu bir film gibi görmez miyiz? Bazen şiddet sahnelerine yer verilen dizi ve filmler hakkında, seyircilerin bunların yayınlanmaması gerektiğini ve kötü örnek oluşturduğunu düşündüklerini okuyorum. İçimden, “Yok canım… Bir insan bunu izleyip de katil…