Yedinci Mühür isimli film 1957 yılında İngmar Bergman tarafından yönetilen İsveç yapımı bir filmdir. Film içerisinde ölüm ve kıyamet gibi kavramlardan sıklıkla bahsedilmektedir. Filmin başında ve sonunda İncil’de geçen, 7 melek ve 7 borazan ile ilgili vahiyler okunmaktadır. Özellikle 7 meleğin üflediği 7 borazan ile ilgili kısımlar kıyameti andırmaktadır.
6) Yedi melek ellerindeki yedi borazanı çalmaya hazırlandı. 7) Birinci melek borazanını çaldı. Kanla karışık dolu ve ateş oluştu, yeryüzüne yağdı. Yerin üçte biri, ağaçların üçte biri ve bütün yeşil otlar yandı. 8) İkinci melek borazanını çaldı. Alev alev yanan, dağ gibi büyük bir kütle denize atıldı. Denizin üçte biri kana dönüştü. 9) Denizdeki yaratıkların üçte biri öldü, gemilerin üçte biri yok oldu. 10) Üçüncü melek borazanını çaldı. Gökten meşale gibi yanan büyük bir yıldız ırmakların üçte biri üzerine ve su pınarlarının üzerine düştü. 11) Bu yıldızın adı Pelin’dir. Suların üçte biri pelin gibi acılaştı. Acılaşan sulardan içen birçok insan öldü. 12) Dördüncü melek borazanını çaldı. Güneşin üçte biri, ayın üçte biri, yıldızların üçte biri vuruldu. Sonuç olarak ışıklarının üçte biri söndü, gündüzün ve gecenin üçte biri ışıksız kaldı. 13) Sonra göğün ortasında uçan bir kartal gördüm. Yüksek sesle şöyle bağırdığını işittim: “Borazanlarını çalacak olan öbür üç meleğin borazan seslerinden yeryüzünde yaşayanların vay, vay, vay haline!”
Film içerisinde Orta Çağ’da veba salgını ve Haçlı Seferleri yaşanırken bir çok insan gibi öleceğini anlayan bir kişinin ölüme anlam arayışı anlatılmaktadır. Foucault ve biyopolitika merkeze alınarak bir okuma yapılacak olursa eğer Orta Çağ’da modern dönem öncesinde yaşam ve ölüm mekanda iç içedir. Mezarlar şehir dışında küçük bir yer kaplamaktansa insanların yakınlarında bulunmaktadır. Yaşam bir çizgi değil döngü olarak ele alınmakta insanlar ve diğer canlılar adeta ölmek için doğmaktadır. Teknolojinin gelişmemesi, sağlık alanında yeterli ilerleme yaşanmaması, doğa bilimlerinde yeterli gelişmelerin yaşanmaması, merkezi devletler yerine çok uluslu ve çevreden kopuk zayıf imparatorlukların bulunması, devletin sağlık ve nüfusla ilgili günümüzdeki gibi politikalarının ve planlamacılığının bulunmaması beraberinde kadercilik ve döngüsel hayat fikrinin dışında bir şeylerin benimsenmemesine neden olmuştur.
Ölümlerin insanların gözleri önünde sık sık gerçekleşmesi, doğan çocukların kısa bir zaman içerisinde yeterli bakım olmamasından ve sağlıksızlıktan ölmesi Avrupa’da Orta Çağ’da insanlara göre Tanrı tarafından cezalandırılmalarına işaret etmektedir. İnsanlar doğuştan günahkar bir varlık olarak kabul edilmekte ve bunu unutmamaları, ahiret için çekecekleri acının doğal olduğunu anlamaları Ruhban sınıfı tarafından istenmektedir. Film içerisinde din görevlileri şehirlerde, kasabalarda gezmekte insanlara acziyetlerini, günahkarlıklarını hatırlatmakta, insanların eğlence olarak gördüğü şeyler karşısında insanları uyarmaktadır.
Ruhban sınıfı Orta Çağ Avrupası’nda devletin yapması gereken hizmetleri yapan, devletten ayrı ve güçlü bir toplumsal gruptur. Eğitim, yargılama (Engizisyon (inquisition) anlamında) gibi konularda devletten daha çok rol oynayan bu grubun kendine has toprakları ve bu grup vergilerden de muaftır. Modernite öncesi dönem eşitsizlikler, imtiyazlar, ayrıcalıklar üzerine inşa edilmiştir. Bu da ruhbanların bu ayrıcalıklarını açıklamaktadır.
Engizisyon mahkemeleri Orta Çağ Avrupası’nda insanları cadılık, şeytan ile işbirliği yapmak gibi gerekçeler sunarak yargılamakta, insanlara işkenceler etmekte ve onları çarmıha gerip yakarak öldürmektedir. Bu durumun örnekleri Umberto Eco’nun kitabından uyarlanan Gülün Adı isimli filmde işlendiği gibi Yedinci Mühür isimli bu filmde de işlenmektedir. İnsanlara ölüm ve korku sık sık hatırlatılmaktadır. Kiliselerin içerisindeki çizimlere ve sanata da bu durum yansımaktadır. Çizimler, güldürürken düşündüren basit karikatürler, tiyatrolar kitleleri ikna ve seferber etmek için etkili ideolojik aygıtlar olarak düşünülebilir. Eğlenmek, gülmek bir acziyet, ayıplanması gereken kısa vadeli ve dürtüsel bir eylem olarak gösterilirken ciddiyet, acı çekmek ve korku ön plana çıkarılmış ve yüceltilmiştir.
Cadılık, şeytan ile işbirliği yapmak gibi suç olarak kabul edilen şeyler ile kadınlar o dönemde özdeşleştirilmiştir. Kadınların sorumluluğu binlerce insanın hastalıktan öldüğü o çağda dünyaya çocuk getirmek ve çocuklara sağlıklı bir hayat sunacak şekilde bakarak neslin devamını sağlamak olarak algılandığından kadınlar genel olarak eve kapatılmıştır. Eve girmeyen kadınlar, insanlar tarafından şifacı olarak tanınan ve Kilise’nin sağladığı hizmeti sağlayan bazı kadınlar o dönemde sıklıkla cadılıkla suçlanmıştır. Ayrıca “masumiyet karinesi” denilen bir hukuk ilkesine o dönemde uyulmadığı için cadılıkla itham edilen insanların cadılığının yargı yoluyla ispatlanmasındansa cadılıkla suçlanan kişinin cadı olmadığını kendi kendine ispatlaması beklenmektedir. Cadı, büyü yapan, süpürge üzerinde uçan ve çocuk yiyen bir varlık olarak tasvir edilmiştir. Cadının büyü yapması kadınların şifacılık faaliyetlerine, süpürge ile gezmesi kadınların temizlikle mükellef olduğuna, çocukları yemesi ise kadınların evde kapalı kalmayıp dünyaya yeni bir nesil getirmemesine dayandırılmıştır. Tüm bunlar düşünüldüğünde kadınlar sistem içerisinde temsil edilmeyen alt konumlara konumlandırılmıştır. Filmde de kadınlar aşağılanmaktadır. Dürtüsel hareket eden, eşine itaat etmesi gerektiği, erkeğin yaptıklarının onun için bir ihsan niteliğinde olduğunu kabul etmesi gerektiği halde eşine ihanet eden ve çok konuşan aşağılık bir varlık olarak ele alınmıştır.
Cadılık, cadı avı meseleleri, insanların masum olduklarını kendi kendilerine kanıtlamak zorunda kalmaları, suçlanan kişinin temsil edilmemesi meseleleri modern dönemde ABD’de Soğu Savaş döneminde Mccarthyism ve “kızıl avı” zihniyetlerine benzetilebilir. Nitekim Ingmar Bergman insanların geçmişte vebadan korktuğu gibi günümüzde de Soğuk Savaş döneminde atom bombasından korktuğunu ifade etmiştir. İnsanlar içerisinde Orta Çağ’da veba salgını olduğu zamanlarda da, Soğuk Savaş döneminde de bir paranoya hali bulunmakta ve bol bol savaş, ölüm, kıyamet senaryoları, komplo teorileri gündeme gelmekteydi. Bu korku hali, paranoya, komplo teorileri, kıyamet senaryoları geçmişte çizimlere ve sanata yansırken günümüzde gazetelere, karikatürlere, filmlere yansıtılmaktadır ve bu vesayetle kitlelerden rıza, meşruiyet kazanılmakta ve kitleler güdülmekte, seferber edilmektedir. Bu açılardan bakıldığında Orta Çağ’da cadı avları ve Soğuk Savaş döneminde Mccarthyism birbirine oldukça benzemektedir.
Filmde 97 dakika boyunca bir şahsın ölüm ona geldiğinde ölümüne bir neden arayışı içerisinde olduğu görülmektedir. İnsanlar ölüm onlara yaklaştığında ne kadar aciz olduklarını görmekte ve bu durum onların mental bir çöküntü içerisine girmelerine neden olmaktadır. Ana karakter de ölüm ona yaklaştığında ölümü geciktirmeye çalışmakta ve ölümüne anlam aramaya çabalamaktadır. Ölüm bu filmde bir insan gibi gösterilmektedir diğer insanlara. Ana karakter de ölümle satranç oynar ve sohbet eder. Ölümün her an insanları yakalayabildiği, insanların açıklarını bildiği ve kendisinin herhangi bir açığının olmadığı, ölümden kaçılamayacağı film bitene kadar gözler önüne serilmiştir.
İnsanlar yaşam ve ölümlerine birtakım nedenler aramakta ve yaşamlarıyla ilgili planlar, ölümleriyle ilgili hayaller kurmaktadır. Ancak insanın hayat içerisinde müdahale edemediği, önceden hesaplayamadığı onlarca faktör devreye girmektedir. Bu anlamda insan bir oyun kurucu, bir yönetmen değildir. Tabloya, çerçeveye, romana, filme, olaylara dışarıdan tanrı gözüyle bakan biri değil o tablo içerisinde bir karakterdir insan ve başına ne geleceğini kestiremez. O insan bir yaratıcı değildir. Gayet pasif bir varlıktır. Dünyaya getirilirken de ölürken de pasif olan bu insan yaşam içerisinde birçok kural, kurum ve ilişki ağları tarafından pasifize edilmektedir. Böyle bir insanın ölüm gibi bir belirsizlikle karşılaşması, neden varolduğunu ve öldüğünü sorgulaması durumunda insan varoluş sancıları çekmeye başlamaktadır. Varlığımızın, başımıza gelenlerin bir anlamı veya amacı var mı sorusuna evren cevap vermediği için insan bu farkındalığı kazandıktan sonra acı çeker. Ancak bu bir devinimin başlangıcını sağlar. Sartre’a göre de hayat umutsuzluğun öbür yanında başlar. Film içerisinde de ana karakter önce ölüme anlam bulamadığı için uzun bir zaman boyunca sık sık sorular sormuş, ölümü kabullenememiş, ancak en sonunda arkadaşlarıyla beraber ölümünün anlamsızlığını kabul etmiş ve teslim olmuştur. Ancak ölümünü kabullenemeden ölenler de film içerisinde gösterilmiştir.
